zondag 19 februari 2012

Analyse 19 februari 2012: Kijk naar trends, niet naar dagkoersen

In de afgelopen tijd stond het werk van peilingbureaus en de manier waarover media over peilingen publiceren onder vuur. Peilingen zijn interessante hulpmiddelen, maar de interpretatie ervan is vaak onvoorzichtig en onjuist. Samen met collega Jannine van de Maat betoogde ik dan ook in NRC Next van 13 februari j.l. dat we peilingen serieus moeten nemen, dus niet moeten overschatten.

Daarbij hoort dat we beter naar de algemene trends kunnen kijken dan wekelijkse verschuivingen (die vaak niet statistisch significant zijn). Dus niet, zoals vandaag weer gebeurde, het tot universele waarheid verheffen van de statistieken van Maurice de Hond. Sterker nog, elke peiling waarvan de foutmarge en het precies aantal respondenten niet wordt gepubliceerd zou je eigenlijk moeten vermijden. Bij gebrek aan dit soort gegevens houdt mijn 'Pooling the polls' model, waarvan ik de resultaten op deze website publiceer, het aantal respondenten van de peilingen van De Hond ook op 1500, in plaats van de 2500 of 4000 die soms in mediaberichten opduiken - beter iets te conservatief bij dit soort zaken.

De hier gepubliceerde resultaten combineren de peilingen van De Hond, Ipsos/Synovate en TNS NIPO, middels een redelijk geavanceerd model. Door de resultaten samen te nemen, worden de foutmarges iets kleiner en heffen systematische afwijkingen van peilers elkaar (hopelijk) op. In zekere zin geeft dit dus de meest volledige schatting op basis van de beschikbare gegevens (of die ook juist zijn, is overigens een andere vraag).

De VVD blijft volgens dit model stabiel staan op tussen de 31 en 34 zetels, waarschijnlijk 33 - het verschil met de huidige 31 zetels is niet statistisch significant. De PvdA verlies flink en daalt waarschijnlijk naar 18 zetels. De PVV verliest ook nog steeds in het model en gaat naar 21 zetels. Merk op dat in de meest recente peiling van De Hond de PVV wel op 24 staat, maar De Hond heeft de PVV over het algemeen iets hoger staan en daarbij is er ook nog een foutmarge in de peiling (en in mijn schatting). Het CDA is de derde verliezer, naar waarschijnlijk 13 zetels.

Grote winnaar van het moment is de SP. De socialisten zouden nu tussen de 30 en 34 zetels krijgen, waarschijnlijk 32. Dat is niet alleen meer dan een verdubbeling ten opzichte van de huidige 15 zetels, ook ten opzichte van een maand geleden (30 zetels)  betekent dit een lichte winst.  Dit is overigens de enige statistisch significante verschuiving ten opzichte van een maand geleden. D66 doet het ook goed (16 zetels, +6 t.o.v. juni 2010), maar stagneert de laatste maanden enigszins. In plaats van de fixatie op dagkoersen, zouden politiek journalisten zich eens bezig moeten houden met de vraag waarom dat het geval is.

GroenLinks blijft het slecht doen en verliest drie van de huidige tien Kamerzetels volgens het model. Van het lichte herstel dat de partij liet zien in het najaar is nu niets meer over. De ChristenUnie en SGP staan stabiel op respectievelijk vijf en twee zetels, net als de PvdD met waarschijnlijk 2 zetels. Nieuwkomer 50+ staat nog steeds op één Tweede Kamerzetel.

Als we kijken naar de ontwikkeling van het stemmenpercentages van de drie coalitie/gedoogpartijen gezamenlijk zien we nu enige stabilisatie na een snelle daling in afgelopen maanden. De coalitie zou nu op iets meer dan 43% van de stemmen kunnen rekenen, ruim 6% (of 9 zetels) minder dan bij de verkiezingen. Of deze pas op de plaats een voorbode is van enig herstel kan geen peiling u vandaag vertellen.
De figuur geeft de verwachte percentages voor elke partij met 95% Bayesiaans betrouwbaarheidsinterval, tijdens de verkiezingen (meest lichte balk), een jaar geleden (middelste balk) en op basis van de meest recente gegevens (meest donkere balk). Onder de figuur staan de bijbehorende zetelaantallen; in het zwart staat de meeste waarschijnlijke verwachting, in het grijs staan de hoogste en laagste verwachting (95% vertrouwen). De sterretjes geven aan dat het verschil tussen de meest recente peiling en de betreffende balk statistisch significant is.


Trends
Hieronder staan de trends voor de verschillende partijen sinds de verkiezingen van 2010. Het grijze gebied geeft een 95% Bayesiaans betrouwbaarheidsinterval aan. De gekleurde bolletjes corresponderen met de percentages in de verschillende peilingen: rood voor Peil.nl van De Hond, blauw voor de Politieke Barometer van Ipsos/Synovate en groen voor TNS-NIPO.